"VPC không phải là một server. VPC là không gian. Và giống như việc xây một khu đô thị, bạn cần quy hoạch đất, chia lô, làm đường, và lắp cổng trước khi có thể dọn vào ở."
Nếu chỉ nhớ một flow, hãy nhớ:
VPC → CIDR → Subnet → Route Table → IGW / NAT Gateway
- VPC = phạm vi network riêng của bạn.
- CIDR = phạm vi địa chỉ IP của VPC.
- Subnet = chia VPC thành các vùng; mỗi subnet thuộc đúng một AZ.
- Route Table = quyết định traffic đi đâu.
- IGW = kết nối VPC với Internet cho resource có public connectivity.
- NAT Gateway = cho phép resource trong private subnet khởi tạo kết nối outbound mà không cần public IP.
Mental model: Public/Private Subnet được xác định trước hết bởi routing, không phải bởi tên gọi hay public IP của resource.
Tại sao cần VPC?
Hãy tưởng tượng bạn vừa quyết định chuyển đến sống ở một thành phố mới. Thành phố này có tên là AWS. Ở đây, mọi thứ đều sẵn có: điện, nước, đường xá, an ninh... nhưng không có tường rào.
Nếu bạn chỉ đơn thuần "thuê một căn nhà" (chạy một EC2 instance) giữa thành phố mà không có hàng rào, thì bất kỳ ai cũng có thể gõ cửa — hoặc tệ hơn, đi thẳng vào. Bạn cần một khuôn viên riêng, có tường bao, cổng ra vào được kiểm soát, và hệ thống đường nội bộ rõ ràng.
Trong AWS, VPC (Virtual Private Cloud) chính là khuôn viên đó.
Nhưng một khu đất trống chưa đủ. Bạn cần biết khu đất rộng bao nhiêu (CIDR), chia thành mấy khu phố (Subnet), đường nào đi đâu (Route Table), cổng nào ra thành phố (Internet Gateway), và cổng nào chỉ cho đi một chiều (NAT Gateway).
Bài viết này sẽ đưa bạn đi từng bước — bằng ngôn ngữ của một khu đô thị — để bạn không chỉ biết cấu hình, mà còn hiểu tại sao.
VPC là gì?
Định nghĩa kỹ thuật
VPC là một mạng riêng ảo, cô lập hoàn toàn trong hạ tầng AWS. Bạn có toàn quyền kiểm soát: địa chỉ IP nào được dùng, traffic đi đâu, ai được phép vào.
Analogy
VPC = Một khu đất rộng lớn mà AWS cấp cho bạn trong thành phố của họ.
Trên khu đất này, bạn tự quyết định xây nhà nào, đường nào, cổng nào. Người ngoài không thể tự ý bước vào khu đất của bạn trừ khi bạn cho phép.
Kiến thức cần nắm
| Khái niệm | Giải thích |
|---|---|
| Region | Thành phố lớn (ví dụ: Singapore, Tokyo, Virginia). Mỗi Region có nhiều "quận". |
| Availability Zone (AZ) | Quận trong thành phố. Các quận cách nhau đủ xa để nếu một quận mất điện, quận khác vẫn hoạt động. |
| VPC Scope | Một VPC thuộc về một Region duy nhất, nhưng có thể trải dài qua nhiều AZ. |
💡
Best Practice:
Luôn thiết kế VPC đa AZ (multi-AZ). Nếu khu đất của bạn chỉ nằm trong một quận, khi quận đó gặp sự cố, toàn bộ hệ thống sập.
CIDR
Vấn đề
Bạn có khu đất rồi. Nhưng khu đất rộng bao nhiêu? Có thể chia thành bao nhiêu lô? Mỗi lô địa chỉ như thế nào?
Analogy
CIDR = Bản đồ quy hoạch khu đất + tổng số nền nhà tối đa mà bạn có thể cấp.
Hãy tưởng tượng bạn được cấp một khu đất với địa chỉ chính là 10.0.0.0/16. Con số /16 chính là "mật độ quy hoạch". Nó quyết định khu đất của bạn có bao nhiêu "ô đất" (IP address) để chia.
CIDR Notation là gì?
CIDR viết tắt của Classless Inter-Domain Routing. Nó là cách viết gọn một dải địa chỉ IP.
Một địa chỉ IP có 32 bit. Khi bạn viết 10.0.0.0/16, nghĩa là:
- 16 bit đầu được "khóa" lại làm phần mạng (network).
- 16 bit còn lại dùng để chia cho host (thiết bị).
Số lượng IP = 2^(32-16) = 65,536 địa chỉ.
| CIDR | Số IP tổng | Số IP khả dụng (sau khi trừ 5 IP AWS giữ) | Dùng cho |
|---|---|---|---|
/16 |
65,536 | 65,531 | Toàn VPC |
/24 |
256 | 251 | Một Subnet |
/28 |
16 | 11 | Subnet rất nhỏ (ví dụ: cho NAT Gateway) |
5 IP "bị mất" trong mỗi Subnet
AWS tự động giữ lại 5 địa chỉ đầu tiên trong mọi subnet cho mục đích nội bộ:
| IP | Vai trò |
|---|---|
.0 |
Network address |
.1 |
VPC Router (điểm mấu chốt để traffic đi qua) |
.2 |
DNS Resolver của Amazon |
.3 |
Dành cho tương lai (AWS sử dụng) |
.255 |
Network broadcast (mặc dù AWS không dùng broadcast truyền thống, vẫn giữ lại) |
⚠️
Ví dụ thực tế:
Nếu bạn tạo subnet
/28
(16 IP), bạn chỉ còn
11 IP
cho EC2. Đừng bao giờ làm subnet nhỏ hơn
/28
trừ khi bạn biết rõ mình đang làm gì.
Private IP Ranges
RFC 1918 quy định 3 dải IP private mà bạn có thể dùng trong VPC:
| Dải | CIDR mặc định | Độ lớn tối đa |
|---|---|---|
| 10.0.0.0/8 | 10.0.0.0/8 |
16,777,216 IP |
| 172.16.0.0/12 | 172.16.0.0/12 |
1,048,576 IP |
| 192.168.0.0/16 | 192.168.0.0/16 |
65,536 IP |
💡
Best Practice:
Nếu công ty bạn có kế hoạch kết nối VPC với data center on-premise (qua VPN hoặc Direct Connect), hãy chọn CIDR sao cho
không overlap
với mạng nội bộ hiện tại. Nếu on-premise đang dùng
192.168.0.0/16
, đừng dùng nó cho VPC.
Subnet
Vấn đề
Trong khu đất lớn, bạn không muốn xây nhà máy cạnh nhà hàng, hay đặt database cạnh cổng chính. Bạn cần zoning — chia khu đất thành các khu vực có chức năng riệng biệt.
Analogy
Subnet = Các khu phố (zones) trong khu đô thị của bạn.
- Public Subnet = Khu phố gần cổng chính. Ai từ ngoài vào cũng đi qua đây đầu tiên. Phù hợp để đặt web server, load balancer.
- Private Subnet = Khu biệt thự sâu bên trong. Chỉ có người trong khu đô thị mới đi lại được. Phù hợp để đặt database, application server nội bộ.
Kiến thức cần nắm
Mỗi Subnet nằm trong đúng 1 AZ
Đây là điểm quan trọng nhất. Bạn không thể tạo một subnet "trải dài" qua nhiều AZ. Nếu bạn muốn high availability, bạn cần ít nhất 2 subnet, mỗi subnet ở một AZ khác nhau.
Ví dụ thiết kế thực tế:
| Subnet | AZ | CIDR | Chức năng |
|---|---|---|---|
| Public-1a | ap-southeast-1a | 10.0.1.0/24 |
Web server, ALB |
| Public-1b | ap-southeast-1b | 10.0.2.0/24 |
Web server, ALB |
| Private-1a | ap-southeast-1a | 10.0.3.0/24 |
App server |
| Private-1b | ap-southeast-1b | 10.0.4.0/24 |
App server |
| Data-1a | ap-southeast-1a | 10.0.5.0/24 |
Database |
| Data-1b | ap-southeast-1b | 10.0.6.0/24 |
Database (standby) |
💡
Quy tắc chia CIDR:
Với VPC
/16
, bạn có thể chia thành 256 subnet
/24
. Một công thức đơn giản:
- Public subnets:
10.0.0.0/24,10.0.1.0/24,10.0.2.0/24...- Private subnets:
10.0.10.0/24,10.0.11.0/24,10.0.12.0/24...- Data subnets:
10.0.20.0/24,10.0.21.0/24...Cách này giúp bạn dễ nhớ, dễ quản lý, và còn "room" để mở rộng.
Route Table
Vấn đề
Các ngôi nhà trong khu phố muốn giao tiếp với nhau, hoặc ra ngoài thành phố. Ai sẽ chỉ đường?
Analogy
Route Table = Hệ thống biển chỉ đường và bản đồ giao thông trong khu đô thị.
- Biển ghi "local" = Đường nội bộ. Chỉ dân trong khu đô thị đi. (Giao tiếp giữa các subnet trong cùng VPC)
- Biển ghi "0.0.0.0/0 → IGW" = Đường ra cổng chính thành phố. (Ra Internet)
- Biển ghi "0.0.0.0/0 → NAT Gateway" = Đường ra thành phố qua cổng phụ, một chiều.
Kiến thức cần nắm
Route Table có 2 loại:
| Loại | Mô tả |
|---|---|
| Main Route Table | Mặc định khi tạo VPC. Mọi subnet chưa được gán route table nào khác sẽ dùng cái này. |
| Custom Route Table | Do bạn tạo. Nên tạo riêng cho từng loại subnet (public, private, data). |
Cách AWS xử lý Route:
AWS có một Implicit Router (bạn không nhìn thấy, không thể sửa, nhưng luôn tồn tại) ở giữa VPC. Mọi traffic giữa các subnet đều đi qua router này. Bạn chỉ cần nói cho router biết: "Nếu đi đâu, thì đi qua cổng nào."
Ví dụ Route Table cho Public Subnet:
| Destination | Target | Ý nghĩa |
|---|---|---|
10.0.0.0/16 |
local |
Traffic trong VPC đi nội bộ |
0.0.0.0/0 |
igw-0a1b2c3d |
Traffic ra Internet qua Internet Gateway |
Ví dụ Route Table cho Private Subnet:
| Destination | Target | Ý nghĩa |
|---|---|---|
10.0.0.0/16 |
local |
Traffic trong VPC đi nội bộ |
0.0.0.0/0 |
nat-0a1b2c3d |
Traffic ra Internet qua NAT Gateway (một chiều) |
🔑
Quy tắc quan trọng nhất:
Route Table sử dụng
Longest Prefix Match
. Nghĩa là nếu có 2 route trùng nhau, route nào cụ thể hơn (prefix dài hơn) sẽ được ưu tiên. Ví dụ:
10.0.1.0/24
thắng
10.0.0.0/16
.
Internet Gateway (IGW)
Vấn đề
Khu phố public của bạn cần đón khách từ ngoài vào, và cư dân trong khu phố cũng cần ra ngoài. Con đường nào nối khu đô thị với đại lộ Internet?
Analogy
Internet Gateway = Cổng chính của khu đô thị, nối thẳng ra đại lộ Internet.
- Khách từ ngoài đi qua cổng này để vào khu phố public.
- Cư dân trong khu phố public cũng đi cổng này ra ngoài.
- Hai chiều. Vào được, ra được.
Kiến thức cần nắm
IGW là managed service
- AWS quản lý hoàn toàn. Bạn không cần lo về availability hay bandwidth bottleneck.
- IGW attach ở VPC level, không phải subnet level. Một VPC chỉ cần 1 IGW (hoặc 0 nếu bạn không cần Internet).
EC2 cần gì để dùng IGW?
- EC2 phải nằm trong Public Subnet (subnet có route
0.0.0.0/0 → IGW) - EC2 phải có Public IP (tự động assign hoặc Elastic IP)
- Security Group phải cho phép traffic vào (ví dụ: port 80, 443)
⚠️
Sai lầm phổ biến:
Tạo IGW xong nhưng quên
attach
vào VPC. Hoặc attach rồi nhưng quên
update Route Table
. IGW giống như xây xong cổng nhưng không có biển chỉ đường nào dẫn đến cổng — không ai biết đi đâu cả.
NAT Gateway
Vấn đề
Database trong private subnet cần cập nhật bảo mật, tải package, hoặc gọi API bên ngoài. Nhưng bạn không bao giờ muốn Internet trực tiếp "gõ cửa" database. Làm sao để database "ra ngoài" mà không bị "nhìn thấy"?
Analogy
NAT Gateway = Bưu điện trung gian trong khu đô thị.
Hãy tưởng tượng bạn sống trong một con hẻm sâu (private subnet). Bạn muốn gửi thư ra ngoài thành phố. Bạn không thể tự ra cổng chính vì bạn không có địa chỉ công khai. Thay vào đó, bạn đưa thư cho
bưu điện trung gian
(NAT Gateway) ở gần cổng chính.
- Bưu điện nhận thư của bạn, dán tem địa chỉ của chính nó, rồi gửi đi.
- Người nhận thấy thư đến từ bưu điện, không biết bạn ở trong hẻm nào.
- Khi có thư trả lời, bưu điện nhận hộ và chuyển vào đúng nhà bạn.
Nhưng:
Người ngoài không thể tự gửi thư trực tiếp vào nhà bạn. Họ chỉ có thể trả lời thư bạn đã gửi trước đó. Đây chính là
một chiều ra ngoài
(outbound-only).
Kiến thức cần nắm
NAT Gateway vs NAT Instance
| Đặc điểm | NAT Gateway | NAT Instance |
|---|---|---|
| Quản lý | AWS managed | Bạn tự quản lý (EC2) |
| Availability | Built-in HA trong 1 AZ | Cần tự cấu hình HA |
| Bandwidth | AWS tự động scale theo nhu cầu | Phụ thuộc vào instance size |
| Performance | Không bottleneck | Có thể bottleneck |
| Chi phí | Trả theo giờ + data processing | Chỉ trả EC2 + EIP |
💡
Khuyến nghị:
Trừ khi bạn có lý do đặc biệt, hãy luôn dùng
NAT Gateway
.
NAT Gateway phải đặt trong Public Subnet
Vì NAT Gateway cần ra Internet, nó phải ở subnet có route đến IGW. Private subnet sẽ có route 0.0.0.0/0 → NAT Gateway.
NAT Gateway cần Elastic IP
NAT Gateway phải gắn một Elastic IP (địa chỉ public cố định) để "nhận thư hộ" cho private subnet.
NAT Gateway không cross-AZ redundant
Đây là điểm quan trọng nhất mà nhiều người bỏ qua. Nếu bạn chỉ có 1 NAT Gateway ở AZ-1a, và AZ-1a sập, thì toàn bộ private subnet ở AZ-1b cũng mất kết nối ra Internet (nếu chúng đang route qua NAT Gateway ở AZ-1a).
💡
Best Practice cho HA:
Tạo
1 NAT Gateway trong mỗi AZ
có private subnet. Mỗi private subnet route đến NAT Gateway trong cùng AZ. Chi phí sẽ tăng (trả theo giờ cho mỗi NAT Gateway), nhưng đây là cách duy nhất để đảm bảo high availability.
Chi phí NAT Gateway:
NAT Gateway phát sinh chi phí dựa trên:
- Thời gian NAT Gateway được provisioned
- Lượng dữ liệu được xử lý qua NAT Gateway
Vì giá phụ thuộc vào AWS Region và có thể thay đổi theo thời điểm, hãy kiểm tra AWS VPC Pricing trước khi triển khai production.
💡 Tip: Nếu workload chủ yếu truy cập các AWS service hỗ trợ VPC Endpoint, hãy cân nhắc sử dụng VPC Endpoint để giảm lượng traffic phải đi qua NAT Gateway và tối ưu chi phí.
Tổng hợp — "Một ngày trong khu đô thị AWS"
Hãy cùng đi qua một scenario thực tế để thấy tất cả các thành phần hoạt động cùng nhau.
Scenario: User truy cập website của bạn
Luồng dữ liệu chi tiết:
┌─────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ INTERNET │
│ (Thành phố bên ngoài) │
└──────────────────────┬──────────────────────────────────────┘
│
▼
┌─────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ IGW (igw-xxx) │
│ = Cổng chính của khu đô thị │
└──────────────────────┬──────────────────────────────────────┘
│
┌──────────────┴──────────────┐
▼ ▼
┌──────────────┐ ┌──────────────┐
│ Public Subnet │ │ Public Subnet │
│ 10.0.1.0/24 │ │ 10.0.2.0/24 │
│ AZ-1a │ │ AZ-1b │
│ │ │ │
│ ┌───────────┐ │ │ ┌───────────┐ │
│ │ EC2 Web │ │ │ │ EC2 Web │ │
│ │ (ALB) │ │◄────────────►│ │ (ALB) │ │
│ │ Public IP │ │ │ │ Public IP │ │
│ └───────────┘ │ │ └───────────┘ │
│ │ │ │ │ │
│ ┌───────────┐ │ │ ┌───────────┐ │
│ │ NAT GW │ │ │ │ NAT GW │ │
│ │ (EIP) │ │ │ │ (EIP) │ │
│ └─────┬─────┘ │ │ └─────┬─────┘ │
└───────┼───────┘ └───────┼───────┘
│ │
│ ┌──────────────────┐ │
└───►│ local route │◄─────┘
│ 10.0.0.0/16 │
└────────┬─────────┘
│
┌─────────────┼─────────────┐
▼ ▼ ▼
┌──────────────┐ ┌──────────────┐ ┌──────────────┐
│Private Subnet│ │Private Subnet│ │ Data Subnet │
│ 10.0.3.0/24 │ │ 10.0.4.0/24 │ │ 10.0.5.0/24 │
│ AZ-1a │ │ AZ-1b │ │ AZ-1a │
│ │ │ │ │ │
│ ┌──────────┐ │ │ ┌──────────┐ │ │ ┌──────────┐ │
│ │ EC2 App │ │ │ │ EC2 App │ │ │ │ RDS DB │ │
│ │ (No IP) │ │ │ │ (No IP) │ │ │ │ (No IP) │ │
│ └──────────┘ │ │ └──────────┘ │ │ └──────────┘ │
└──────────────┘ └──────────────┘ └──────────────┘
| Bước | Hành động | Thành phần liên quan |
|---|---|---|
| 1 | User từ Internet gõ https://your-site.com
|
Internet |
| 2 | DNS phân giải domain đến DNS name của Application Load Balancer. | Route 53 / DNS |
| 3 | Traffic đi qua IGW vào Public Subnet | IGW |
| 4 | ALB (trong Public Subnet) nhận request | Application Load Balancer |
| 5 | ALB chuyển request đến EC2 App trong Private Subnet | local route |
| 6 | EC2 App truy vấn RDS Database trong Data Subnet | local route |
| 7 | EC2 App cần gọi một API bên ngoài Internet | NAT Gateway |
| 8 | Traffic từ Data Subnet → NAT Gateway (Public Subnet) → IGW → Internet | NAT GW + IGW |
| 9 | Response từ Internet quay lại theo đường NAT Gateway | NAT GW (stateful) |
| 10 | Response trả về User qua ALB → IGW | IGW |
🔑
Điểm then chốt:
Database
không bao giờ
có đường trực tiếp từ Internet vào. Mọi traffic từ ngoài vào đều phải qua ALB ở Public Subnet trước. Đây chính là
defense in depth
.
Common Pitfalls & Best Practices
❌ Sai lầm phổ biến
| Sai lầm | Hậu quả | Cách tránh |
|---|---|---|
| CIDR overlap với on-premise | VPN/Direct Connect không hoạt động | Kiểm tra CIDR hiện tại trước khi chọn |
Subnet quá nhỏ (/28) |
Không scale được, hết IP | Dùng /24 cho hầu hết subnet |
| 1 NAT Gateway cho nhiều AZ | Single point of failure | 1 NAT Gateway / AZ |
| Quên attach IGW | EC2 public không ra được Internet | Kiểm tra VPC → IGW attachment |
| Quên update Route Table | Traffic "đi lạc" hoặc không đi được | Luôn verify route table association |
| Đặt database trong Public Subnet | Database tiếp xúc trực tiếp với Internet | Database luôn trong Private Subnet |
| Không dùng multi-AZ | Sập 1 AZ = sập toàn bộ hệ thống | Thiết kế ít nhất 2 AZ cho mọi layer |
✅ Best Practices
| Thực hành | Lý do | |
|---|---|---|
| Dùng VPC IPAM | Quản lý CIDR tập trung, tránh overlap khi có nhiều VPC | |
| Thiết kế 3-tier | Web (Public) → App (Private) → Data (Private) | Cô lập rủi ro |
| Multi-AZ cho mọi thứ | EC2 across AZ, RDS Multi-AZ, NAT Gateway / AZ | High Availability |
| Dùng Private Subnet cho mọi thứ không cần public access | Giảm attack surface | Security |
| Tag everything |
Name, Environment, Tier, Owner
|
Quản lý và cost allocation |
| Dùng Terraform/CloudFormation | Infrastructure as Code | Tái lặp, review, rollback |
Kết luận
Hãy nhớ lại analogy của chúng ta:
| AWS Concept | Analogy | Vai trò |
|---|---|---|
| VPC | Khu đất trong thành phố AWS | Không gian riêng, cô lập |
| CIDR | Bản đồ quy hoạch + số nền nhà | Định nghĩa phạm vi địa chỉ IP |
| Subnet | Khu phố (Public / Private) | Chia nhỏ, phân vùng chức năng |
| Route Table | Biển chỉ đường | Điều hướng traffic |
| IGW | Cổng chính ra thành phố | Kết nối hai chiều với Internet |
| NAT Gateway | Bưu điện trung gian | Cho phép outbound một chiều từ private |
VPC không phải là một công nghệ phức tạp. Nó chỉ là mạng máy tính — nhưng được trừu tượng hóa để bạn không phải lắp dây cáp hay cấu hình router vật lý. Hiểu được logic đằng sau mỗi thành phần giúp bạn không chỉ "click đúng" trên AWS Console, mà còn thiết kế hệ thống an toàn, scale được, và tiết kiệm chi phí.