LinuxUnity LinuxUnity

Bài viết / Docker

Docker: Volume và network

Phân biệt bind mount, named volume và tmpfs; tạo bridge network riêng và kiểm tra service discovery giữa hai container bằng Docker DNS.

24/08/2026 12 phút đọc 10 lượt xem

PP Peter Parker

Trong bài này

Container layer phù hợp để chạy process, nhưng lại không phải nơi nên giữ dữ liệu cần sống qua lần recreate — phần đó thuộc về Docker volume. Còn việc các container tìm thấy nhau mà không cần hardcode IP thì thuộc về Docker network.

Trong hầu hết stack thực tế, hai thứ này luôn đi cùng nhau. Một app container cần biết hostname của database, database cần volume để không mất dữ liệu mỗi lần container được tạo lại, và ngoài reverse proxy ra thì không service nào nên tự nhiên có port public chỉ vì nó đang chạy trong Compose.

Ba kiểu mount cần phân biệt

Docker có khá nhiều mount type, nhưng chỉ cần nắm chắc ba kiểu là đủ để bắt đầu: bind mount, named volume và tmpfs.

Kiểu Dữ liệu thực nằm ở đâu Khi nào dùng Điểm cần cẩn thận
Bind mount Một path cụ thể của host Source code local, config read-only, file cần host/tool cùng dùng Phụ thuộc path, permission và OS host
Named volume Docker-managed storage trên host Database data, application state local, media upload Không tự backup; lifecycle tách với container
tmpfs mount RAM host Secret/file tạm, cache tạm không được ghi disk Mất khi container dừng/restart; tốn memory

mount-type

Bind mount

Bind mount ánh xạ một path của host thẳng vào một path trong container.

text
docker run --rm \
  --mount type=bind,src="$(pwd)",dst=/workspace,readonly \
  alpine:3.21 ls -la /workspace

Container sẽ đọc đúng thư mục hiện tại của host. Nếu mount không phải readonly, thay đổi file ở host sẽ hiện ngay trong container và ngược lại — đây cũng là lý do bind mount rất tiện cho development hot reload.

Nhưng chính đặc điểm đó lại khiến bind mount không portable. /home/user/project trên laptop không phải là /opt/app trên VPS, còn permission theo UID/GID cũng có thể khác nhau giữa hai môi trường. Vì vậy, mình không nên đưa host source checkout vào runtime production chỉ để app "nhìn thấy code mới" — production nên chạy thẳng image đã build sẵn.

Named volume

Named volume có tên riêng và path thực do Docker tự quản lý.

text
docker volume create demo-data
docker volume inspect demo-data

docker run --rm \
  --mount type=volume,src=demo-data,dst=/data \
  alpine:3.21 sh -c 'date -u > /data/created-at.txt'

docker run --rm \
  --mount type=volume,src=demo-data,dst=/data,readonly \
  alpine:3.21 cat /data/created-at.txt

Hai container khác nhau vẫn thấy cùng một dữ liệu vì cùng mount vào demo-data. Named volume tiếp tục tồn tại ngay cả sau khi container đầu tiên đã bị xóa — đây chính là pattern phù hợp cho Postgres, Redis persistence hay local media store trong Compose.

text
docker volume ls
docker volume rm demo-data

Điều quan trọng cần nhớ ở đây: volume tồn tại độc lập với container, nhưng Docker không tự tạo bản backup ở đâu khác cho nó. docker volume rm vẫn xóa dữ liệu thật. Trước khi làm bất kỳ thao tác destructive nào, mình luôn cần biết rõ volume nào đang chứa dữ liệu production và bản backup đang nằm ở đâu.

Tìm đúng path thật trên host

Muốn biết chính xác dữ liệu của một named volume đang nằm ở đâu trên host:

text
docker volume inspect demo-data --format '{{.Mountpoint}}'

Thông thường path sẽ nằm dưới /var/lib/docker/volumes/demo-data/_data. Biết được path này hữu ích khi cần backup thủ công hoặc soi trực tiếp dữ liệu mà không cần chạy thêm container.

Backup và restore named volume bằng container tạm

Vì volume không tự backup, cách đơn giản và không phụ thuộc tool ngoài là dùng một container Alpine tạm để nén dữ liệu ra ngoài host:

text
# Backup: nén nội dung volume thành một file tar trên host.
docker run --rm \
  --mount type=volume,src=demo-data,dst=/data,readonly \
  -v "$(pwd)":/backup \
  alpine:3.21 \
  tar -czf /backup/demo-data-$(date +%Y%m%d).tar.gz -C /data .

# Restore: giải nén file backup vào một volume (mới hoặc đã có).
docker run --rm \
  --mount type=volume,src=demo-data,dst=/data \
  -v "$(pwd)":/backup \
  alpine:3.21 \
  tar -xzf /backup/demo-data-20260820.tar.gz -C /data

Đây cũng chính là pattern rollback tối thiểu nên có trước khi chạy bất kỳ migration nào đụng tới schema hoặc media: chụp lại volume trước, thao tác sau, và luôn có đường lùi nếu bước migration đi sai.

tmpfs mount

tmpfs mount đặt filesystem tạm ngay trong memory.

text
docker run --rm \
  --tmpfs /run/demo:rw,noexec,nosuid,size=16m \
  alpine:3.21 sh -c 'mount | grep /run/demo; echo temporary > /run/demo/value'

Use case hợp lý là những file tạm có vòng đời gắn liền với process, chẳng hạn một workspace chứa dữ liệu nhạy cảm mà mình không muốn ghi xuống disk. Nó không thay thế được named volume cho Postgres hay cho việc lưu media upload.

Permission là phần thường khiến volume "không chạy"

Volume mới tạo thường có owner là root theo góc nhìn của host filesystem. Nếu application bên trong chạy bằng user non-root, nó có thể không ghi được vào path đã mount. Đây không phải lỗi của volume — đây là permission model đang làm đúng việc nó cần làm.

Ba hướng xử lý phổ biến:

  1. Tạo/chown path qua một init container hoặc job chạy một lần, scope càng hẹp càng tốt.
  2. Chọn UID/GID nhất quán giữa image và phần storage setup.
  3. Dùng securityContext/fsGroup của Kubernetes ở phase sau, sau khi đã hiểu rõ behavior của storage class đang dùng.

Mình tránh việc xử lý nhanh bằng chmod -R 777 cho mọi volume. Cách này chỉ che đi vấn đề ownership, mở permission rộng hơn mức cần thiết, và thường quay lại thành lỗi bảo mật hoặc lỗi dữ liệu khi có nhiều process cùng truy cập.

Docker bridge network và service discovery

Nếu chạy hai container mà không chỉ định network cụ thể, Docker sẽ dùng default bridge network. Container ở default bridge vẫn giao tiếp được qua IP, nhưng đây không phải lựa chọn tốt cho application stack, vì service name discovery không hoạt động ở default bridge theo cách mình mong đợi như với user-defined bridge network.

Tạo một network riêng:

text
docker network create demo-net
docker network inspect demo-net

Chạy một HTTP server với tên container có thể dùng làm hostname:

text
docker run -d --rm \
  --name web \
  --network demo-net \
  nginx:1.27-alpine

Chạy client trên cùng network để gọi tới service theo tên web:

text
docker run --rm \
  --network demo-net \
  curlimages/curl:8.12.1 \
  -fsS http://web/

Docker embedded DNS sẽ phân giải web sang đúng IP của container hiện tại trên network đó. Nếu container web bị recreate và nhận IP mới, client vẫn gọi http://web/ như cũ mà không cần biết IP đã đổi.

text
docker network inspect demo-net
docker network rm demo-net

service-discovery

DNS nội bộ và việc gắn một container vào nhiều network

Docker embedded DNS chạy tại địa chỉ 127.0.0.11 bên trong mỗi container, và chỉ hoạt động đầy đủ trên user-defined network (default bridge không có tính năng này). Mình có thể xác nhận bằng:

text
docker exec web cat /etc/resolv.conf

Một container cũng không bị giới hạn chỉ ở một network. Trường hợp thường gặp là service vừa cần gọi vào network nội bộ chứa database, vừa cần nằm trên network mà reverse proxy có thể thấy được:

text
ocker network create edge-net

docker network connect edge-net web
docker network inspect web --format '{{json .NetworkSettings.Networks}}'

docker network disconnect edge-net web

Cách này cho phép tách rõ ràng: network demo-net chỉ dành cho giao tiếp nội bộ giữa các service, còn network edge-net là nơi duy nhất reverse proxy được phép nhìn thấy.

Vài network mode khác đáng biết

Ngoài bridge (mặc định và user-defined), Docker còn có hai mode đáng nhớ tên dù ít dùng hằng ngày:

  • --network host: container dùng chung network namespace với host, bỏ qua lớp NAT của bridge — hiệu năng cao hơn một chút nhưng mất luôn cách ly network, nên cân nhắc kỹ trước khi dùng ngoài mục đích benchmark hoặc công cụ cần truy cập trực tiếp interface host.
  • --network none: container không có network interface nào ngoài loopback — phù hợp cho job xử lý dữ liệu thuần túy, không cần gọi ra ngoài.

Swarm hay overlay network sẽ không nằm trong phạm vi bài này, vì phần cluster networking mình sẽ nói kỹ hơn khi loạt bài đi tới Kubernetes.

Port publishing khác expose nội bộ

Một container có process listen port 80 không tự nhiên trở thành public ra host. Có ba khái niệm cần tách riêng:

  • Process lắng nghe port nào bên trong container.
  • Container có nằm cùng Docker network để container khác gọi được port đó hay không.
  • -p HOST_PORT:CONTAINER_PORT mới là bước thật sự publish port ra host interface.

Ví dụ:

text
# Chỉ container khác trên demo-net gọi được.
docker run -d --rm --name web --network demo-net nginx:1.27-alpine

# Host có thể gọi localhost:8080; tùy firewall, đây có thể expose ra ngoài.
docker run -d --rm --name web-public -p 8080:80 nginx:1.27-alpine
curl -I http://127.0.0.1:8080

Trong Compose cho production, database và Redis thường không cần khai báo ports: — application gọi chúng qua network nội bộ là đủ. Chỉ reverse proxy hoặc load balancer mới nên là entry point public.

Nếu buộc phải publish một port chỉ để debug, nên bind rõ ràng vào loopback:

yaml
ports:
  - "127.0.0.1:8080:80"

Cách này an toàn hơn hẳn so với 0.0.0.0:8080:80, khi endpoint đó chỉ dành cho việc probe từ chính host.

Lab hoàn chỉnh: app và database không cần public DB port

Ví dụ dưới dùng Postgres và một shell client. Mục tiêu ở đây là hiểu network, không phải dựng một application hoàn chỉnh.

text
docker network create lab-net
docker volume create lab-postgres-data

docker run -d \
  --name lab-postgres \
  --network lab-net \
  --mount type=volume,src=lab-postgres-data,dst=/var/lib/postgresql/data \
  -e POSTGRES_DB=demo \
  -e POSTGRES_USER=demo \
  -e POSTGRES_PASSWORD=change-me-locally \
  postgres:16-alpine

# Client dùng hostname container, không cần -p 5432:5432.
docker run --rm -it \
  --network lab-net \
  -e PGPASSWORD=change-me-locally \
  postgres:16-alpine \
  psql -h lab-postgres -U demo -d demo -c 'select current_database();'

Dọn lab sau khi xong:

text
docker rm -f lab-postgres
docker network rm lab-net
docker volume rm lab-postgres-data

Không dùng password mẫu này cho môi trường thật. Trong bài viết public, nó chỉ tồn tại để lệnh có thể chạy được trong lab local — với môi trường thật, cần dùng secret store hoặc cơ chế tương ứng của runtime đang triển khai.

Compose làm gì thêm cho volume và network

Compose tạo ra project namespace, cùng network và service name riêng cho cả stack. Một file tối giản:

text
services:
  app:
    image: example-app:local
    networks: [internal]

  postgres:
    image: postgres:16-alpine
    volumes:
      - postgres_data:/var/lib/postgresql/data
    networks: [internal]

volumes:
  postgres_data:

networks:
  internal:

Trong app, host của database sẽ là postgres, chứ không phải localhost. localhost bên trong app container luôn trỏ về chính app container đó, chứ không trỏ về host hay về database container.

Đây cũng là lỗi cấu hình phổ biến nhất khi đem một application từng chạy tốt ở local sang Docker, rồi bất ngờ thấy ECONNREFUSED 127.0.0.1:5432.

Compose healthcheck và depends_on

Một chi tiết dễ bị bỏ qua: depends_on mặc định chỉ đảm bảo thứ tự container được tạo trước-sau, không đảm bảo service bên trong đã sẵn sàng nhận kết nối. Nếu app container khởi động và cố gắng connect tới Postgres ngay khi Postgres container vừa mới Up nhưng chưa kịp accept connection, app sẽ fail ngay ở lần thử đầu.

text
services:
  postgres:
    image: postgres:16-alpine
    healthcheck:
      test: ["CMD-SHELL", "pg_isready -U demo"]
      interval: 5s
      timeout: 3s
      retries: 5

  app:
    image: example-app:local
    depends_on:
      postgres:
        condition: service_healthy

Với cấu hình này, Compose chỉ start app sau khi healthcheck của postgres báo healthy, thay vì chỉ dựa vào việc container đã được tạo ra.

Những lỗi cần tránh

Dùng bind mount cho database production

Bind mount database data vào một path của host vẫn chạy được, nhưng làm tăng coupling với host filesystem, permission và deploy path. Named volume ở local hoặc managed database trên cloud là hướng ít rủi ro hơn nhiều.

Publish Postgres và Redis ra Internet

Có ports: - "5432:5432" không phải là cách để app kết nối tới DB — nó chỉ mở thêm attack surface không cần thiết. Nên dùng internal network và đặt security boundary đúng chỗ ngay từ đầu.

Xóa volume khi dọn container

docker compose down -v khá tiện trong local lab, nhưng lại destructive với named volume. Mình tránh chạy lệnh này theo thói quen ở bất kỳ Compose project nào đang có dữ liệu cần giữ lại.

Hardcode IP container

IP có thể thay đổi sau mỗi lần recreate. Nên gọi nhau bằng service name qua user-defined bridge network hoặc bằng service name của Compose, thay vì hardcode một IP cụ thể.

Gắn container vào quá nhiều network không cần thiết

Việc connect một container vào nhiều network cùng lúc là hợp lý khi có lý do rõ ràng (ví dụ tách internal/edge như ở trên), nhưng nếu làm tràn lan chỉ vì "để chắc ăn", nó sẽ khiến việc audit xem service nào thật sự thấy được service nào trở nên khó khăn hơn hẳn.

Quên dọn volume không còn dùng

text
docker volume prune

Cũng giống image, volume không còn container nào tham chiếu sẽ âm thầm chiếm dung lượng theo thời gian, đặc biệt trên server có nhiều lần tạo/xóa container thử nghiệm.