LinuxUnity LinuxUnity

Posts / Docker

Docker: Image, container, layer và Union FS

Phân biệt Docker image với container, đọc layer bằng docker history và hiểu Union FS đủ sâu để biết vì sao container không phải nơi lưu dữ liệu bền vững.

24/08/2026 9 min read 8 views

PP Peter Parker

In this article

Docker thường được giới thiệu bằng một câu quen thuộc: "đóng gói ứng dụng cùng dependency". Câu đó không sai, nhưng nó chưa giúp mình trả lời được những câu hỏi thực tế hơn — vì sao image có thể tái sử dụng qua nhiều container, vì sao dữ liệu trong container biến mất khi container bị xóa, hay vì sao chỉ cần đặt sai vị trí một dòng RUN apt-get install cũng khiến build chậm hẳn đi. Trong bài này, mình sẽ tách riêng bốn khái niệm để mỗi thứ về đúng vai trò của nó: image, container, layer và Union FS. Mình chọn hello-world làm ví dụ xuyên suốt, vì nó đủ đơn giản để không che khuất nguyên lý phía sau bởi framework hay database. Image là artifact bất biến Có thể hiểu Docker image là một bản snapshot filesystem, đi kèm metadata mô tả cách runtime nên chạy nó: base image, environment, default command, working directory, user, cùng toàn bộ các layer đã được build. Một khi image đã được tạo ra với một tag hoặc digest xác định, Docker sẽ không sửa nó tại chỗ nữa — muốn thay đổi gì, mình luôn build ra một image mới. Từ "bất biến" ở đây mình dùng ở cấp độ artifact. Còn tag như latest thì lại có thể bị trỏ sang một image khác bất cứ lúc nào, nên tag không phải là định danh bất biến — digest mới là thứ phản ánh đúng nội dung thực tế. Ví dụ: docker pull hello-world docker image ls hello-world docker image inspect hello-world docker pull chỉ đơn giản là tải image về local image store. Ở bước này chưa có process ứng dụng nào chạy cả — mình mới chỉ có một artifact sẵn sàng để tạo container ở bước tiếp theo. [HÌNH 1 — Image và container] Tên file gợi ý: docker-image-vs-container.webp Alt text: Một Docker image bất biến có thể tạo nhiều container runtime độc lập, mỗi container có writable layer riêng. hello-world image | +---------+---------+ v v container A container B writable layer A writable layer B process A process B Container là runtime instance của image Khi chạy docker run hello-world , Docker sẽ tạo một container mới từ image đó, thêm cho nó một writable layer riêng, rồi mới chạy default command. docker run --name hello-demo hello-world docker ps -a --filter name=hello-demo docker inspect hello-demo hello-world sẽ in ra một message rồi thoát ngay. Vì process chính đã kết thúc, container chuyển sang trạng thái Exited . Nhưng container không biến mất chỉ vì process đã dừng — nó vẫn còn giữ metadata và writable layer cho tới khi mình chủ động xóa bằng docker rm . docker start -a hello-demo docker rm hello-demo docker start -a sẽ chạy lại đúng container cũ, trong khi docker run lại tạo ra một container hoàn toàn mới. Đây cũng là điểm mà nhiều người mới dùng Docker hay nhầm lẫn: run thực chất là create + start, còn start chỉ khởi động lại một container đã tồn tại từ trước. Cũng cần lưu ý là container không phải một VM thu nhỏ. Nó không boot một kernel riêng, cũng không có virtual hardware riêng như VM truyền thống — container process vẫn dùng chung kernel của host, chỉ khác là bị cô lập bằng namespace, cgroup và filesystem view theo cấu hình của runtime. Layer là cache unit và filesystem delta Với mỗi instruction phù hợp trong Dockerfile, Docker thường tạo ra một layer filesystem hoặc một metadata layer tương ứng. Với một image đã build xong, mình có thể xem lại lịch sử này một cách tương đối bằng: docker history hello-world docker image inspect hello-world --format '{{json .RootFS.Layers}}' Có một điều cần lưu ý: docker history không phải là bản sao hoàn hảo của Dockerfile gốc. Đây là history metadata, đôi khi câu lệnh hiển thị bị rút gọn hoặc không còn giữ nguyên expression ban đầu. Dù vậy, nó vẫn đủ để mình nhìn ra base layer, những bước copy lớn, hay bước cài package nào đang làm image phình to. Ví dụ một Dockerfile Node tối giản: FROM node:24-bookworm-slim WORKDIR /app COPY package.json package-lock.json ./ RUN npm ci --omit=dev COPY . . CMD ["node", "server.js"] Các bước COPY package*.json , RUN npm ci , COPY . . được sắp xếp theo thứ tự này là có chủ đích, để tận dụng build cache. Nếu mình chỉ sửa server.js , layer chứa package manifest vẫn không đổi, nên Docker có thể tái sử dụng luôn layer npm ci mà không cần cài lại. Ngược lại, nếu COPY . . được đặt trước RUN npm ci , thì chỉ cần một thay đổi nhỏ trong source code cũng đủ làm invalid cache của bước cài dependency. [HÌNH 2 — Layer cache] Tên file gợi ý: docker-layer-cache-order.webp COPY package*.json -> unchanged -> cache hit RUN npm ci -> unchanged -> cache hit COPY application -> changed -> rebuild từ đây

CMD -> metadata Union FS: một filesystem được nhìn thấy từ nhiều layer Một điều dễ hiểu lầm là image không copy lại toàn bộ filesystem cho mỗi layer. Thay vào đó, storage driver của Docker hợp nhất nhiều read-only layer lại thành một filesystem view duy nhất. Khi container khởi động, Docker thêm vào trên cùng một writable container layer. Cơ chế này thường được gọi là Union FS, hay copy-on-write filesystem. Container filesystem view

writable container layer

application layer

dependency layer

base OS image layers Nếu process trong container ghi file /app/output.txt , file đó sẽ xuất hiện ở writable layer của riêng container — layer image bên dưới hoàn toàn không bị đụng tới. Còn nếu process sửa một file vốn đã có sẵn ở image layer, runtime sẽ copy file đó lên writable layer trước, rồi mới sửa trên bản copy này. Đó chính là copy-on-write. Từ đây kéo theo vài hệ quả khá quan trọng: Hai container dùng chung một image sẽ không ghi đè file runtime của nhau. Dữ liệu ghi vào writable layer không tự động trở thành một phần của image. Xóa container đồng nghĩa với việc xóa luôn writable layer của container đó. docker commit có thể chụp lại writable layer thành một image mới, nhưng đây không phải là workflow nên dùng cho build/deploy production. [HÌNH 3 — Copy-on-write] Tên file gợi ý: docker-unionfs-copy-on-write.webp Alt text: File từ image read-only được copy lên writable layer của container khi bị sửa; xóa container sẽ xóa layer ghi này. Lab: quan sát filesystem của container rồi xóa nó Ở lab này, mình dùng Alpine để tạo một file ngay trong writable layer. bash

Tạo container tương tác, ghi một file rồi thoát.

docker run --name writable-layer-demo -it alpine:3.21 sh

echo "du lieu chi nam trong container" > /tmp/demo.txt cat /tmp/demo.txt exit

Container đã dừng nhưng writable layer vẫn còn tồn tại.

docker start -ai writable-layer-demo cat /tmp/demo.txt exit

Xóa container cũng đồng nghĩa xóa luôn writable layer.

docker rm writable-layer-demo Sau khi chạy docker rm , không còn container nào giữ lại /tmp/demo.txt nữa. Đây chính là lý do vì sao database, upload media, user-generated file hay backup không nên được đặt dựa vào writable layer. Tuy vậy, đừng vội kết luận rằng mọi file trong container đều sẽ mất. Nếu path đó được mount bằng named volume hoặc bind mount, dữ liệu sẽ nằm ngoài writable layer và có một lifecycle hoàn toàn khác. Mình sẽ đi sâu vào volume và mount ở phần tiếp theo của series. Image size không phải là metric duy nhất Image nhỏ thường pull nhanh hơn và có ít surface dependency hơn, nhưng nếu chỉ dừng lại ở kết luận "càng nhỏ càng tốt" thì vẫn còn thiếu điều kiện đi kèm. Alpine có thể nhỏ hơn Debian slim, nhưng một số native module lại không tương thích vì khác libc. Xóa package ngay trong cùng một RUN layer sẽ hiệu quả hơn nhiều so với việc cài ở một layer rồi xóa ở layer sau, vì layer cũ vẫn còn tồn tại dù có xóa ở layer sau đó. Multi-stage giúp mình không phải copy compiler hay dev dependency sang runtime, nhưng runtime vẫn cần những shared library thực sự cần thiết để chạy đúng. Một image nhỏ cũng không bù đắp được cho việc hardcode credential, chạy process bằng root, thiếu health check, hay đặt sai chỗ persistent data. Với LinuxUnity, ở phần áp dụng sau này của series, Dockerfile có ràng buộc về khả năng tương thích với native Sharp/libvips. Vì vậy, mình sẽ không đổi sang Alpine chỉ vì một con số benchmark về image size — điều cần ưu tiên trước tiên vẫn là giữ cho phần image processing chạy đúng. Những lỗi mình thường gặp Dùng tag mutable như một release identifier my-app:latest hoàn toàn có thể trỏ sang một image khác sau lần push tiếp theo. Vì vậy, với production deploy, mình nên dùng Git SHA hoặc immutable digest thay vì tag dạng này. Lưu dữ liệu database trong container layer Container recreate lại rất "thành công", còn dữ liệu thì cũng biến mất một cách "thành công" không kém. Database cần một named volume khi chạy Compose ở local, hoặc một managed database khi triển khai lên cloud. Nhầm giữa restart container và rebuild image docker restart chỉ đơn giản là restart lại container đang chạy với image hiện tại — nó không lấy source mới, không build lại Dockerfile, và cũng không pull tag mới về. Dùng docker commit như một CI pipeline docker commit khá hữu ích khi cần debug nhanh một container, nhưng artifact tạo ra theo cách này lại không thể reproducible từ source. Dockerfile, lockfile và CI mới nên là nguồn tạo ra image cho production.